Ekran Süresi ve Dijital Medya: 0–6 Yaş İçin Sağlıklı Kullanım Rehberi
Yazan: Elif Seymen – Koza Çocuk Diyarı Anaokulu Eğitim Koordinatörü
Merhaba sevgili anne babalar,
Günümüzde ekranlar hayatımızın her alanında: Telefon, tablet, televizyon, bilgisayar… Ve bu dünya, çocuklarımız için de oldukça cezbedici. Ancak özellikle 0–6 yaş arası çocuklar için ekran kullanımı doğru yönetilmediğinde, gelişimlerini olumsuz etkileyebiliyor.
Bugünkü yazımda sizlerle, dijital medyayı tamamen yasaklamak yerine, nasıl sağlıklı ve bilinçli bir şekilde kullanabileceğimizi paylaşmak istiyorum.
Neden Dikkatli Olmalıyız?
0–6 yaş dönemi, çocukların dil, motor, sosyal ve duygusal gelişimlerinin en hızlı olduğu dönemdir.
Bu yaşta çocuklar dünyayı dokunarak, konuşarak, oynayarak ve gözlemleyerek öğrenirler.
Pasif ekran maruziyeti, bu doğal öğrenme sürecinin yerini almaya başladığında:
- Dikkat dağınıklığı,
- Gecikmiş dil gelişimi,
- Sosyal beceri eksiklikleri,
- Uyku sorunları gibi etkiler ortaya çıkabilir.
Sağlıklı Ekran Kullanımı İçin Yaşa Göre Öneriler
👶 0–2 Yaş Arası: Ekransız Dönem
- Bu yaş grubunda çocuklar için hiç ekran önerilmemektedir (video görüşmeler hariç).
- Dil gelişimi, göz teması, taklit ve motor beceriler ancak gerçek etkileşimle gelişir.
📌 İpucu: Bebeğinizle göz göze iletişim kurmak, kitaplara bakmak, şarkı söylemek bu dönemin en kıymetli “ekranları”dır.
🧒 2–4 Yaş Arası: Kısa ve Denetimli Erişim
- Günde en fazla 30 dakika, ebeveyn gözetiminde ve birlikte izlenerek kullanılabilir.
- İçerikler yaşa uygun, sakin tempolu, reklamsız ve eğitici olmalıdır.
📌 İpucu: Ekranı birlikte izleyip, sonrasında sorular sorun:
“Bu karakter neden üzülmüştü?”, “Sen olsan ne yapardın?” gibi sorularla öğrenmeyi destekleyin.
🧠 4–6 Yaş Arası: Kontrollü ve Dengeli Kullanım
- Günde maksimum 1 saat, tercihen günün erken saatlerinde ekran süresi verilebilir.
- Ekran dışı zamanlar (oyun, açık hava, kitap okuma) mutlaka dengelenmelidir.
📌 İpucu: Ekranı ödül veya ceza aracı olarak kullanmamak önemlidir. Bu tutum, ekranı daha cazip hâle getirir.
Ekran Süresini Sağlıklı Yönetmek İçin 6 Öneri
- ✅ Ekran Kuralları Belirleyin
Nerede, ne kadar süreyle ve ne zaman ekran kullanılacağını açıkça belirleyin. - ⏰ Zamanlayıcı Kullanın
Sürenin bittiğini önceden hatırlatın ve birlikte alternatif bir etkinlik planlayın. - 🪟 Ekran Değil, Etkileşim Önceliklidir
Özellikle erken yaşta ekran değil, insan teması beyni geliştirir. - 💤 Yatmadan Önce Ekran Olmasın
Uyku öncesi ekran maruziyeti uykuyu olumsuz etkiler. Ekranı yatmadan en az 1 saat önce kapatın. - 👀 İzlenen İçeriği Bilin ve Beraber İzleyin
Çocuğun ne izlediğini bilmek, yönlendirmek ve sonrasında konuşmak çok değerlidir. - 🧸 Ekrana Alternatifler Sunun
Sanat etkinlikleri, doğa gezileri, kitap okuma ve serbest oyun, ekranın doğal yerine geçebilir.
Unutmayın: Çocuklar Gördüğünü Taklit Eder
Çocuklar ekrana değil, ekranla kurduğumuz ilişkiye bakar.
Siz de sık sık telefona bakıyorsanız, o da bakmak isteyecektir.
“Model olmak, kural koymaktan daha etkilidir.”
Sevgili veliler,
Teknolojiden tamamen uzak durmak artık mümkün değil, ama nasıl kullanacağımızı seçebiliriz.
Ekran, çocukların gelişiminde araç mı olacak yoksa engel mi, bu tamamen bizim yaklaşımımıza bağlıdır.
Bizler anaokulu olarak ekranla tanışan çocukların gerçek dünya deneyimlerinden kopmaması için oyun, sanat, doğa ve etkileşim temelli eğitim sunuyoruz. Evde de sizlerin bu dengeyi kurmasına destek olmayı sürdüreceğiz.
Sevgiyle,
Elif Seymen
Koza Çocuk Diyarı Anaokulu Eğitim Koordinatörü
Yorumlar kapatıldı